SAMARQANDDAGI 10 TA MASHHUR MASKANLAR

25/02/2026 | 8

SAMARQAND 2 750 yildan ortiq tarixi mavjud. Miloddan avvalgi VII asrda asos solingan Samarqand, Amir Temur davrida (XIV-XV asrlar) o'z taraqqiyotining eng yuksak cho'qqisiga chiqdi va Buyuk Ipak yo'lining asosiy markazlaridan biriga aylandi. 2001-yilda Samarqand UNESCO Jahon Merosi ro'yxatiga "Samarqand – Madaniyatlar chorrahasi" nomi ostida kiritildi.

🏛️ 1. REGISTON MAYDONI Samarqandning Ulug' Markaziy Maydoni Registon maydoni — Ulug'bek, Sherdor va Tillakori madrasalari Registon maydoni — Samarqandning va butun Markaziy Osiyoning eng muhtasham me'moriy ansambli hisoblanadi. "Registon" so'zi fors tilida "qumli joy" degan ma'noni anglatadi. Maydonda uchta ulkan madrasa joylashgan: Ulug'bek madrasasi (1417–1420), Sherdor madrasasi (1619–1636) va Tillakori madrasasi (1647–1660). Ulug'bek madrasasi — Timuriy sulolasining buyuk hukmdori va olim Mirzo Ulug'bek tomonidan qurilgan bo'lib, o'z davrida eng ilg'or ilm-fan markazi bo'lgan. Sherdor madrasasining peshtoqida sherlar tasviri tushirilgan noyob bezaklar bor, bu islom san'atida g'ayrioddiy holat hisoblanadi. Tillakori madrasasining ichki gumbazi oltin yog'och o'ymakorlik bilan bezatilgan va uning nomi ham ana shu "oltin bilan bezatilgan" degan ma'noni anglatadi. 2001-yilda Registon maydoni UNESCO Jahon Merosi ro'yxatiga kiritildi. 📍 Manzil: Registon ko'chasi, Samarqand shahri (markaziy qism) 🗺️ Koordinatalar: 39.6542° N, 66.9750° E ⏰ Ish vaqti: 08:00 – 22:00 (2025-yildan boshlab kengaytirilgan) 📞 Telefon: +998 66 233-30-03 🌐 Veb-sayt: www.registon.uz ─────────────────────────────────────────────── 2. SHOHIZINDA NEKROPOLI Tirik Shoh — Aziz Sahobaning Muqaddas Makoni Shohizinda nekropoli — rang-barang koshin bezakli maqbaralar yo'lagi Shohizinda — "Tirik shoh" deb tarjima qilinadigan bu muqaddas nekropol Samarqandning eng ko'hna va mo''tabar ziyorat manzillaridan biri hisoblanadi. Rivoyatlarga ko'ra, bu erda Islomni Samarqandga tarqatgan payg'ambarimizning amakivachchasi Qusam ibn Abbos (r.a.) dafn etilgan. Qusam ibn Abbos arablar tomonidan milodiy 676-yilda bosh uzatilgan bo'lsa-da, rivoyatga ko'ra u tirik holda yerga kirgan va hanuz tirik deb e'tiqod qilinadi — shu bois makon "Tirik shoh" deb atalgan. Nekropol XIV–XV asrlarda qad ko'targan 11 dan ortiq maqbaralardan iborat bo'lib, ularning ko'pchiligi Temuriylar sulolasining shahzoda va malikalari, amaldorlari sharafiga qurilgan. Maqbaralarning peshtoqlari va gumbazlari rang-barang koshin va mozaika bilan bezatilgan — bu bezaklar Markaziy Osiyo me'morchiligida tengsiz namuna sanaladi. 📍 Manzil: Shohizinda ko'chasi, Toshkent yo'li yaqinida, Samarqand ⏰ Ish vaqti: 08:00 – 20:00 (kundalik) 📞 Telefon: +998 66 233-17-72 ─────────────────────────────────────────────── 🕍 3. BIBIXONIM JOME MASJIDI Temuriylar Davrining Eng Ulkan Masjidi Bibixonim jome masjidi — XIV asr ulkan Islom me'morchiligi durdonasi Bibixonim jome masjidi — Amir Temur tomonidan 1399–1404-yillarda Hindistonga qilingan g'alaba safaridan qaytgach qurilgan bo'lib, o'z davrida Islom dunyosidagi eng katta masjidlardan biri hisoblangan. Masjid Amir Temurning sevimli xotini — xitoylik malika Saroy Mulkxonim (Bibixonim) sharafiga nomlangan, degan rivoyat ham mavjud. Masjidning asosiy gumbazining balandligi 40 metrga, peshtoqning balandligi esa 35 metrga yetadi. 📍 Manzil: Bibixonim 1-berk ko'chasi, 40, Samarqand ⏰ Ish vaqti: 08:00 – 20:00 (kundalik) 📞 Telefon: +998 66 235-60-77 ─────────────────────────────────────────────  ⭐ 4. GU'RI AMIR MAQBARASI Sohibqiron Amir Temurning Aziz Mangu Makoni Gu'ri Amir maqbarasi — Sohibqiron Amir Temur mangu makoni Gu'ri Amir (forscha: "Amirning qabri") — Buyuk Sohibqiron Amir Temur va uning avlodlari dafn etilgan maqbara bo'lib, Samarqandning eng muhim tarixiy obidalari qatorida turadi. Maqbara dastlab 1403-yilda Temurning sevimli nabirasi Muhammad Sulton sharafiga qurilgan, Amir Temur esa 1405-yilda Xitoyga yurishda vafot etgach shu erga dafn qilingan. Maqbarada Amir Temur, uning o'g'illari Shohrux va Mironshoh, nabiralari Ulug'bek va Muhammad Sulton dafn etilgan. Gumbazning tashqi qismi ko'k rangli marmur mozaika bilan qoplangan, ichki qismi esa oltinlangan naqshlar va muqarnas bilan bezatilgan — bu ulug'vorlik va nafislikning tengsiz uyg'unligi. 📍 Manzil: Amir Temur ko'chasi, Registon yaqinida, Samarqand ⏰ Ish vaqti: 09:00 – 18:00 (kundalik) 📞 Telefon: +998 66 233-23-77 ────────────────────────────────────── 5. ULUG'BEK RASADXONASI XV Asr Ilm-Fan Mo''jizasi Ulug'bek rasadxonasi — XV asr astronomiyasining buyuk markazi Ulug'bek rasadxonasi — Timuriy sulolasining buyuk hukmdori, astronom va matematiki Mirzo Muhammad Ulug'bek tomonidan 1424–1428-yillarda qurilgan. Samarqandning shimoli-sharqiy qismida, Kuhak tepaligida joylashgan bu rasadxona o'z davrining eng ilg'or astronomik kuzatish markazlaridan biri bo'lgan. Rasadxonaning asosiy qurilmasi — radiusi 40,2 metrga teng bo'lgan ulkan ikki yoyli doira (sekstant), yer tagidan ko'tarilgan meridional doira edi. Ushbu asbob yordamida Ulug'bek va uning hamkasblari 1018 ta yulduzning koordinatalarini aniqlab, "Ziji Jadidi Ko'ragoniy" (Yangi ko'ragon astronomiyanomi) nomli astronomik katalogni yaratdilar. Bu katalog Yevropa va Osiyoda XVIII asrgacha asosiy astronomik qo'llanma sifatida foydalanildi. 📍 Manzil: Islom Karimov ko'chasi, 140305, Samarqand (shaharddan 2 km shimoli-sharqda) ⏰ Ish vaqti: 09:00 – 17:00 (yakshanba — dam olish kuni) 📞 Telefon: +998 66 234-82-15 ───────────────────────────────────────── 6. AFROSIYOB MUZEYI VA QADIMIY SHAHAR Samarqandning Qadimiy Qatlami Afrosiyob muzeyida qadimiy Samarqand madaniyati namunalari Afrosiyob — Samarqandning qadimgi qismining nomi bo'lib, bu erda miloddan avvalgi VII asrdan milodiy XIII asrgacha aholisi bo'lgan shahristonga tegishli qazilmalar mavjud. Afrosiyob tepaligi — ko'hna shaharning zaminidan iborat bo'lib, Samarqandning eng qadimiy tarixiy yodgorligi hisoblanadi. 📍 Manzil: Toshkentskaya ko'chasi, 3, Afrosiyob mahallasi, Samarqand ⏰ Ish vaqti: 08:30 – 17:30 (tushlik tanaffussiz, kundalik) 📞 Telefon: +998 66 235-14-44 ─────────────────────────────────────   7. IMOM AL-BUXORIY MEMORIAL MAJMUASI Hadis Ilmining Buyuk Imomi Ziyoratgohi Imom al-Buxoriy memorial majmuasi — Hadis ilmining buyuk markazi Imom al-Buxoriy memorial majmuasi — Islom dunyosining eng buyuk muhaddisi, Imom Muhammad ibn Ismoil al-Buxoriy (810–870) kamolatga yetgan va dafn etilgan muqaddas ziyoratgoh hisoblanadi. Majmua Samarqand shahridan 25 km uzoqlikdagi Hartang qishlog'i yaqinida joylashgan. Imom al-Buxoriy "Sahih al-Buxoriy" nomli mashhur hadis to'plamining muallifi bo'lib, bu kitob Qur'oni Karimdan keyin eng ishonchli kitob sifatida Islom dunyosida tan olinadi. Unda 7275 ta sahih hadis jamlangan. Imom 256-hijriy yili (milodiy 870-yil) Samarqand yaqinidagi Hartang qishlog'ida vafot etgan. 📍 Manzil: Hartang qishlog'i, Samarqand viloyati (Samarqanddan 25 km shimoliy-sharqda) ⏰ Ish vaqti: 05:00 – 22:00 (kundalik) 💰 Kirish narxi: Bepul (masjid va maqbara ziyorati) 📞 Telefon: +998 66 243-11-50 ──────────────────────────────────────   8. HAZRAT XIZR MASJIDI Samarqandning Eng Qadimiy Masjidi Hazrat Xizr masjidi — Samarqandning eng qadimiy ibodat joyi Hazrat Xizr masjidi — Samarqandning eng qadimiy diniy ibodat joylaridan biri bo'lib, Afrosiyob tepaligi yaqinida joylashgan. Tarixiy manbalarga ko'ra, bu erda ibodat qilish VII asrdan boshlanib, masjid birinchi marta VIII asrda qurilgan. Keyinchalik ko'p bor qayta qurilib, ta'mirlangan. Masjid Islomiy an'anada Hazrat Xizr — umr va yoshlik, ilm va sezgi timsoli bo'lgan payg'ambar sharafiga nomlanib, u "abadiy yashaydi" deb ishoniladi. Masjid shaharning cho'qqisidagi tarixiy Afrosiyob tepaligining bir chetida joylashgan bo'lib, undan butun Samarqand shahri va uzog'da Zarafshon vodiysi ko'rinadi. Hozirgi bino XIX asrda rus istilosi davrida buzilgandan so'ng, sovet davrida qayta ta'mirlangan va 1990-yillar mustaqillik davrida yangilangan. Masjidning ichki gumbazi ko'k va oq rangdagi naqshli plitkalar bilan bezatilgan. Bu masjid ayniqsa ziyoratchilar orasida mashhur bo'lib, bugungi kunda ham faol foydalanilmoqda. Ushbu maskanga O‘zbekiston Respublikasining birinchi prezidenti I. A. Karimovning qabrlari joylashgan. 📍 Manzil: Afrosiyob ko'chasi, Samarqand (Afrosiyob tepaligi yaqinida) ⏰ Ish vaqti: Namoz vaqtlarida ochiq (07:00 – 20:00 taxminan) ────────────────────────────────────   9. SIYOB BOZORI Markaziy Osiyoning Eng Qadimiy bozorlaridan biri Siyob bozori — Samarqandning rangbarang savdo markazi Siyob bozori — Bibixonim masjidining darvozasi yonida joylashgan, 7 gektardan ziyod maydonni egallagan ulkan va rangbarang bozor. Bu bozor Markaziy Osiyoning eng qadimiy savdo maydonlaridan biri bo'lib, tarixi Buyuk Ipak yo'lining davriga borib taqaladi. Bozorda Samarqandning eng mashhur mahsulotlari sotiladi: Samarqand noni (kabob tandirda pishirilgan ulkan yumaloq non), turli xil quruq mevalar, ziravorlar, paxta va atlas matolar, hunarmandchilik buyumlari, suvenir va esdaliklar. Ayniqsa bozorning non bo'limida soat 6 dan boshlab yangi pishgan Samarqand nonining hidi butun bozorni to'ldiradi. 📍 Manzil: Bibixonim ko'chasi, Samarqand (Bibixonim masjidi yonida) ⏰ Ish vaqti: 07:00 – 19:00 (kundalik) 📞 Telefon: — ──────────────────────────────────────────── 10. BOQIY SHAHAR (ETERNAL CITY) Yangi Samarqandning Zamonaviy Madaniy Markazi Boqiy Shahar (Eternal City) — Samarqandning yangi madaniy markazi Boqiy Shahar (Eternal City) — Registon maydonining yaqinida, Samarqandning o'zagida joylashgan yangi madaniy-ko'ngilochar va tarixiy-etnografik majmua. Ushbu 7 gektarlik ulkan kompleks 2020-yillarda barpo etilgan bo'lib, an'anaviy O'zbek me'morchiligi va zamonaviy dizaynni muvaffaqiyatli uyg'unlashtiradi. Majmuaning tarkibiga kiradi: qo'l san'ati ustaxonalari (14 ta hunarmandchilik do'koni), milliy taomlar restoranlar (2 ta asosiy restoran), San'at galereyasi, tarixiy bazar, Samarqand qog'ozi ishlab chiqarish ko'rgazmasi (Meros qog'oz fabrikasi nusxasi), ochiq sahnalar va festival maydoni. 📍 Manzil: Registon maydoni yaqinida, Samarqand shahar markazi ⏰ Ish vaqti: 09:00 – 23:00 (kundalik)