HAZRATI BASHIR ZIYORATGOHI (Kitob tumani)

Hazrati Bashir ziyoratgohi Qashqadaryo viloyatining Kitob tumanida, Kitob shahridan 30,5 km shimoli-sharqda, Xabash va Ko‘l tog‘lari oralig‘idan oqib o‘tuvchi Qashqadaryo sohilidagi Hazrati Bashir qishlog‘ida joylashgan .

Tasavvuf tarixida muhim o‘rin tutgan allomalardan biri — Sulton Said Ahmad Bashir (1368–1464) Naqshbandiya ta’limotida yorqin iz qoldirgan va “Miri Haqiqat” maqomiga ega bo‘lgan. U Bahouddin Naqshband an’analarini davom ettirgan yirik so‘fiylardan biri hisoblanadi.

Rivoyatlarga ko‘ra, Hazrati Bashir Amir Temur zamondoshi bo‘lgan va uning pirlari — Sayyid Mir Baraka hamda Sayyid Ne’matulloh bilan bir davrda yashagan . U yoshligidan ilm-ma’rifatga qiziqib, Qur’oni Karim va boshqa diniy ilmlarni chuqur o‘rgangan.

Hazrati Bashir atrofida ko‘plab shogirdlar to‘plangan bo‘lib, ular orasida turli hududlardan kelgan mashhur shaxslar ham bo‘lgan. Ularning aksariyati aynan Bashir qishlog‘ida dafn etilgan. Alloma 1464 yilda vafot etib, Niyoztepa hududiga dafn qilingan .

Ziyoratgoh hududida XV asrga oid sag‘ana, katta masjid va maqbara majmuasi mavjud. Maqbara XVI asr oxiri – XVII asr boshlarida bunyod etilgan bo‘lib, o‘zining nafis me’morchiligi va bezaklari bilan ajralib turadi. Sag‘ana ikki pog‘onali taglik ustiga o‘rnatilgan bo‘lib, geometrik naqshlar va o‘ymakor bezaklar bilan bezatilgan .

Maqbara markaziy xonaqohdan iborat bo‘lib, to‘rt ustunli tuzilishga ega. Atrofida ayvonlar joylashgan. XVIII asrga oid masjid esa to‘rtburchak shaklda qurilgan bo‘lib, loy suvoq bilan qoplangan devorlarga ega .

Sovet davrida diniy obidalarga bo‘lgan tazyiqlar natijasida 1940-yillarda ushbu majmuaning ayrim qismlari vayron qilingan. Hozirda esa yangi masjid va ziyorat maskanlari qayta tiklangan. Shuningdek, bu yerda XIX asrda qurilgan chillaxona (g‘or) ham saqlanib qolgan .

Ziyoratgohning yana bir qiziqarli jihati shundaki, Mirzo Ulug‘bek davriga oid ilmiy faoliyat bilan ham bog‘liq rivoyatlar mavjud. Aytishlaricha, uning shogirdi Ali Qushchi rasadxona jihozlarini shu hududga olib kelgan .

Tabiiy jihatdan ham bu hudud alohida ahamiyatga ega. Ziyoratgoh atrofida katta pistazorlar mavjud bo‘lib, ularning ayrimlari Hazrati Bashir tomonidan ekilgan, deb rivoyat qilinadi. Shuningdek, hududda shifobaxsh buloqlar, g‘orlar va sharsharalar mavjud.

G‘orlardan biri uch qismdan iborat bo‘lib, ichki qismi gumbazsimon shaklda qurilgan va unda tokchalar, ibodat hamda yashash uchun moslashtirilgan joylar mavjud. Bu g‘orlar qadimda sufiylar tomonidan ibodat va uzlat maskani sifatida foydalanilgan .

Bugungi kunda Hazrati Bashir ziyoratgohi nafaqat diniy, balki tarixiy, me’moriy va turistik ahamiyatga ega bo‘lgan muhim maskanlardan biri hisoblanadi. Ushbu hudud O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qaroriga muvofiq yangi turizm yo‘nalishlari tarkibiga kiritilgan.

https://www.youtube.com/watch?v=I4IrxIsMVwY