Tarixiy va madaniy maskanlar

Abdulazizxon madrasasi

Buxoro viloyati | X.Nurobod ko'chasi

60.0 (0)

Abdulazizxon madrasasi — me’moriy yodgorlik, Buxoroning tarixiy markazidagi madrasa binosi bo‘lib, 1651-1652 yillarda o‘zbek hukmdori Abdulazizxon mablag‘i va farmoni bilan bosh saroy me’mori Muhammad Solih tomonidan barpo etilgan.

Abdulazizxon madrasasi — Buxoro shahridagi eng goʻzal va hashamatli meʼmoriy yodgorliklardan biri boʻlib, 1652-yilda Buxoro hukmdori Abdulazizxon homiyligida saroy meʼmori Mimhoqon ibn Xoʻja Muhammad Amin tomonidan bunyod etilgan. Madrasa mashhur Ulugʻbek madrasasi roʻparasida joylashgan boʻlib, ular birgalikda "Qoʻsh madrasa" meʼmoriy ansamblini tashkil etadi.

Abdulazizxon madrasasi XVII asr Buxoro meʼmorchiligining eng yetuk namunalaridan biri hisoblanadi. Madrasa ikki qavatli hujralardan, keng hovli, masjid, darsxona va kutubxonadan iborat. Binoning umumiy oʻlchami 50 × 67 metr, ichki hovlisi esa 28 × 35 metrni tashkil etadi.

Madrasaning eng diqqatga sazovor jihati uning betakror bezaklaridir. Peshtoq va devorlari rang-barang koshinlar, islimiy naqshlar, zarhal bezaklar hamda afsonaviy qush va hayvonlar tasvirlari bilan bezatilgan. Bu tasvirlar Oʻrta Osiyo meʼmorchiligida kam uchraydigan noyob sanʼat namunasi hisoblanadi. Ichki qismdagi masjid, darsxona va kutubxona devorlari ham kundal uslubidagi nafis naqshlar bilan bezatilgan.

Rivoyatlarga koʻra, Abdulazizxon haj safaridan qaytgach, Buxorodagi barcha obidalardan farq qiladigan madrasa qurishni buyurgan. Ustalar madrasa devorlarida foniy va boqiy dunyo maʼnosini aks ettiruvchi ramziy tasvirlarni yaratganlar. Shu sababli madrasa nafaqat ilm maskani, balki chuqur falsafiy maʼnoga ega meʼmoriy obida sifatida ham qadrlanadi.

Bugungi kunda Abdulazizxon madrasasi Buxoroning eng mashhur tarixiy yodgorliklaridan biri bo‘lib, o‘zining nafis bezaklari va ulug‘vor meʼmorchiligi bilan mahalliy va xorijiy sayyohlarni o‘ziga jalb etib kelmoqda.