CHIROQCHI ESKI MASJID (Chiroqchi tumani)

Sayyoh va ziyoratchilarni qiziqtiradigan muhim ob’ektlardan biri — Langar ota masjididir. Rivoyatlarga ko‘ra, ushbu masjid dastlab “Oqmasjid” nomi bilan mashhur bo‘lib, Oqmasjid tepaligida bunyod etilgan. Keyinchalik u hozirgi joyiga — daryo qirg‘og‘iga ko‘chirilgan .

Mazkur masjid nomi Abul Hasan Ishqiy bilan bog‘lanadi. Mahalliy rivoyatlarga ko‘ra, masjid qurilishida turli qabilalar ishtirok etgan. Jumladan, “Barmoq” sulolasi chorva bilan yordam bergan bo‘lsa, “Quduchi” sulolasi qurilish ishlarida qatnashgan. Rivoyatlardan birida aytilishicha, qurilish vaqtida birgina echki qolgan bo‘lsa-da, shayxning duosi bilan chorva yana ko‘payib ketgan .

Masjid ustunida hijriy 122 yil (milodiy 840 yil) degan yozuv mavjud bo‘lib, bu uning juda qadimiy ekanidan dalolat beradi. Ustunlar archa yog‘ochidan yasalgan bo‘lib, ularning yuzasiga islimiy va astral naqshlar tushirilgan. Naqshlarda Amir Temur bayrog‘idagi ramziy belgilar — abadiy hayot timsollari aks etgani qayd etiladi .

Masjidning o‘ziga xos jihati shundaki, u uzoq vaqt davomida deyarli asl holida saqlanib qolgan. Tashqi ko‘rinishi oddiy bo‘lsa-da, ichki bezaklari juda boy va nafisdir. Sovet davrida uni buzib tashlash rejalashtirilgan, biroq mahalliy aholi uni saqlab qolishga muvaffaq bo‘lgan. Keyinchalik masjid kolxoz omborxonasi va do‘kon sifatida ham foydalanilgan .

Masjid yonida deyarli o‘n asr davomida faoliyat yuritgan madrasa mavjud bo‘lgan. Madrasa 14 ta gumbazli hujradan iborat bo‘lib, unda diniy ta’lim berilgan. XX asr o‘rtalarida qatag‘on davrida madrasa binolari buzib tashlangan va faqat ayrim qismlari saqlanib qolgan .

Sovet davrida ayrim inshootlarni beton bilan mustahkamlashga urinishlar bo‘lgan. Mustaqillik yillarida esa ziyoratgohga alohida e’tibor qaratilib, uni tiklash va saqlash ishlari amalga oshirildi. Xususan, Islom Karimov tashabbusi bilan masjid ichidagi do‘kon olib tashlanib, alohida bino qurilgan .

Masjid 2017 yilda davlat muhofazasiga olingan tarixiy obida hisoblanadi.

Bugungi kunda Langar ota masjidi nafaqat diniy, balki tarixiy va turistik ahamiyatga ega maskan sifatida sayyohlarni o‘ziga jalb etmoqda. Ziyoratchilar bu yerda qadimiy harsangtoshlar ustida “Qirchovut” o‘yinini sinab ko‘rishlari, shuningdek, atrofdagi Teshiktosh, Konizor g‘ori kabi tabiat yodgorliklarini ham tomosha qilishlari mumkin .