ABU UBAYDA IBN JARROH ZIYORATGOHI (Qarshi shahri)

Qarshi shahrining janubi-g‘arbiy qismida, Gulshan mahallasi Jayhun ko‘chasida Abu Ubayda ibn Jarroh ziyoratgohi joylashgan .

Abu Ubayda ibn Jarroh islom tarixidagi mashhur sahobalardan biri bo‘lib, milodiy 583 yilda Makka shahrida tug‘ilgan. U nasab jihatdan Payg‘ambar Muhammad (s.a.v.)ga yaqin qarindosh bo‘lgan. Otasi Abdulloh ibn Jarroh Badr jangida mushrik sifatida halok bo‘lgan, onasi esa islomni qabul qilgan .

Rivoyatlarga ko‘ra, Abu Ubayda ibn Jarroh baland bo‘yli, ochiq chehrali, ozg‘in va siyrak soqolli inson bo‘lgan. U islom dinini yoyishda ko‘rsatgan jasorati tufayli xalq orasida katta hurmatga sazovor bo‘lgan. U halolligi, to‘g‘riso‘zligi, muloyimligi va adolati bilan ajralib turgan buyuk sarkarda sifatida tanilgan. Abu Ubayda ibn Jarroh islomni birinchi qabul qilgan sahobalardan biri bo‘lib, tirikligidayoq jannat bilan bashorat qilingan zotlardan hisoblanadi.

Uning islomni qabul qilishiga Abu Bakr Siddiq sababchi bo‘lgan. Keyinchalik u Xabashiston va Madinaga hijrat qilgan. Umar ibn Xattob ham uni xalifalik uchun munosib nomzodlardan biri sifatida e’tirof etgan .

Abu Ubayda ibn Jarroh 639 yilda Shom hududini fath etish jarayonida yuzaga kelgan vabo (o‘lat) kasalligi tufayli vafot etgan. Uning asl qabri Iordaniya hududidagi Amyo qishlog‘ida joylashgan. Qarshi shahrida esa uning nomi bilan bog‘liq ramziy ziyoratgoh mavjud .

Mazkur ziyoratgohning paydo bo‘lishi Amir Temur nomi bilan bog‘lanadi. Rivoyatlarga ko‘ra, Amir Temur 1401 yilda Shom yurishidan so‘ng Abu Ubayda ibn Jarroh qabrini ziyorat qilib, uni obodonlashtirgan. Shuningdek, u qabr tuprog‘idan olib kelib, Qarshi shahrida ushbu sahobiy xotirasiga bag‘ishlab ramziy ziyoratgoh barpo ettirgan .

Sovet davrida ziyoratgoh faoliyati cheklangan bo‘lib, odamlar bu yerga yashirincha tashrif buyurgan. 1945 yilda qisqa muddatga ochilgan bo‘lsa-da, 1947 yilda yana yopilgan. 1954 yilda majmua xaroba holatga kelgani, atrofi qarovsiz qolgani haqida ma’lumotlar qayd etilgan.

XX asr boshlarida ziyoratgoh hududida masjid, kichik minora va hovuz mavjud bo‘lgan. Biroq 1926 yilda masjid buzib tashlangan. Keyinchalik hududda ayrim tarixiy unsurlar — minora va hovuz saqlanib qolgan .

2000 yilda ziyoratgoh qayta tiklanib, qabr ustiga maqbara qurilgan, kirish darvozalari va yo‘laklar ta’mirlangan hamda hudud obodonlashtirilgan. 2012–2013 yillarda yana keng ko‘lamli ta’mirlash ishlari amalga oshirilgan.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018 yil 19 dekabrdagi PQ-4068-son qaroriga muvofiq, Abu Ubayda ibn Jarroh ziyoratgohi mamlakatimiz moddiy va madaniy merosining ko‘chmas ob’ektlari ro‘yxatiga kiritilib, davlat muhofazasiga olingan .

Umuman olganda, Abu Ubayda ibn Jarroh ziyoratgohi nafaqat diniy, balki tarixiy va ma’naviy ahamiyatga ega bo‘lgan muhim maskan sifatida qadrlanadi.